Dodano: 06.12.2021 / Zaktualizowano: 17.06.2026
Dlaczego komputer działa wolno?
Analiza artybutów S.M.A.R.T. dysków twardych
DiagnostykaSprzęt
Spis treści
Kolekcja dysków HDD i SSD różnych marek ułożonych na drewnianej powierzchni

Temat wolnego działania komputera nie jest prosty ani zero‑jedynkowy. Przyczyn może być wiele i często występują w różnych kombinacjach: od słabych podzespołów, przez zbyt małą ilość pamięci RAM, wolny procesor czy uszkodzoną płytę główną, aż po zwykłe, subiektywne wrażenie użytkownika.

Wbrew obiegowym opiniom, w większości przypadków winowajcą nie jest sam system Microsoftu - choć oczywiście nie jest on pozbawiony wad. Z moich kilkunastu lat doświadczeń w naprawie komputerów przenośnych i stacjonarnych wynika, że najczęściej źródło problemu leży w dysku twardym, choć z popularyzacją dysków SSD (SATA czy M.2) sytuacja ta mocno się zmieniła i przyczyny spowolnień często nie są już takie oczywiste.

Najprostsze i najskuteczniejsze rozwiązanie to przeniesienie systemu na nowy nośnik. Zwykła zamiana klasycznego HDD na SSD diametralnie przyspiesza komputer. Czasami da się przenieść system wraz z danymi, a czasami trzeba go postawić i skonfigurować od zera - efekt końcowy zazwyczaj jest wart wysiłku.

Tabela atrybutów S.M.A.R.T.

Poniżej znajdziesz moją autorską tabelę atrybutów S.M.A.R.T., którą tworzę i uzupełniam od wielu lat. Powstała na bazie dokumentacji, własnych obserwacji, testów, diagnostyki oraz praktycznych napraw sprzętu komputerowego.

Kilka wskazówek, które ułatwią jej czytanie:

  1. Kolory – grupują atrybuty powiązane ze sobą, które analizowane razem pozwalają dokładniej ocenić stan dysku,
  2. ID w nawiasach – to parametry, które najczęściej wykorzystuję do szybkiej oceny kondycji nośnika.

ID

HEX

Nazwa atrybutu

Opis atrybutu i potencjalne przyczyny

(01)

01 | 01h7

Raw Read Error Rate1

Read Error Rate1

Błędy odczytu z powierzchni talerzy lub komórek NAND.

Przyczyny: zużycie powierzchni, uszkodzenia głowicy, słaby sygnał, interferencje elektromagnetyczne, zasilacz o niestabilnym napięciu.

02

02

Throughput Performance

Spadek ogólnej wydajności dysku.

Przyczyny: zużycie mechaniki, problemy z silnikiem, słaby sygnał głowicy, przegrzewanie, degradacja NAND (SSD), błędy firmware.

(03)

03

Spin Up Time

Wydłużony czas rozpędzania talerzy.

Przyczyny: zbyt niskie napięcie startowe, zużyte łożysko, problemy z silnikiem, niestabilny zasilacz, uszkodzona elektronika sterująca.

04

04

Start/Stop Count

Liczba cykli start/stop dysku.

(05)

05 | 05h7

Reallocated Sector Count2

Re-Allocated Block Count8

Reallocated NAND Block Count

Fizyczne uszkodzenia sektorów ("Bad sector").

Przyczyny: degradacja talerza, zużycie komórek NAND, błędy ECC przekraczające możliwości korekcji, wcześniejsze wstrząsy lub upadki.

06

06

Read Channel Margin

Margines sygnału odczytu.

Przyczyny: słaby sygnał głowicy, interferencje, uszkodzenie preampa, problemy z powierzchnią talerza, zakłócenia zasilania.

(07)

07

Seek Error Rate

Błędy pozycjonowania głowicy.

Przyczyny: zużycie mechaniki, problemy z serwotorami, interferencje, uszkodzenie głowicy, niestabilne zasilanie, wstrząsy.

(08)

08

Seek Time Performance

Pogorszenie czasu wyszukiwania.

Przyczyny: degradacja łożyska, problemy z silnikiem, opóźnienia w pozycjonowaniu głowicy, błędy servo, zbyt wysoka temperatura.

09

09 | 09h7

Power-On Time/Hours

Power-On Time/Hours Count

Liczba godzin pracy dysku.

(10)

0A

Spin Retry Count

Spin-up Retries

Problemy z silnikiem talerzy.

Przyczyny: zbyt duże tarcie, zużyte łożysko, zbyt niskie napięcie startowe, uszkodzona elektronika sterująca silnikiem.

11

0B

Recalibration Retries

Ponowne próby kalibracji głowicy.

Przyczyny: problemy z servo, zużyte łożysko, wstrząsy, przegrzewanie, uszkodzenie głowicy.

12

0C | 0Ch7

Device Power Cycle Count

Power Cycle Count

Power-on Count

Liczba cykli zasilania.

13

0D

Soft Read Error Rate

Soft Error Rate

Miękkie błędy odczytu wymagające korekcji ECC.

Przyczyny: słaby sygnał, zużycie powierzchni, degradacja NAND, interferencje, niestabilne zasilanie.

100

250

64h7

FA | FAh7

Total Erase Count

Read Error Retry Rate

SATA Interface Downshifts

Total Number of NAND Read Retires

Całkowita liczba wymazań bloków lub wysoka liczba ponownych prób odczytu.

Przyczyny: słaby sygnał głowicy, degradacja powierzchni, interferencje, problemy z preampem, niestabilne zasilanie.

168

A8

SATA PHY Error Count

Błędy warstwy fizycznej SATA.

Przyczyny: uszkodzony kabel SATA, zakłócenia, problemy z portem, niestabilne zasilanie, przegrzewanie elektroniki.

170

AA | AAh7

New Failing Block Count8

Reserved Block Count

Bad Block Count

(SSD) Liczba dostępnych bloków zapasowych.

Przyczyny: zużycie NAND, błędy zapisu, degradacja komórek.

171

AB | ABh7

Program Fail Count

(SSD) Błędy zapisu do komórek NAND.

Przyczyny: zużycie NAND, uszkodzone bloki, problemy z kontrolerem.

172

AC | ACh7

Erase Fail Count

(SSD) Błędy kasowania bloków NAND.

Przyczyny: degradacja komórek, uszkodzone bloki, przegrzewanie.

173

AD | ADh7

Average Block-Erase Count

Block Wear Leveling Count

Erase Count

(SSD) Zużycie komórek NAND.

174

AEh7

Unexpected Power Off Count

Unexpected Power Loss Count

(SSD) Nagłe odcięcia zasilania.

Przyczyny: niestabilny zasilacz, odłączanie dysku, problemy z PCB.

175

AFh7

Program Fail Count Worst Die

Program Fail Count (Chip)

(SSD) Błędy zapisu na poziomie konkretnego układu NAND.

Przyczyny: uszkodzony chip, degradacja komórek.

176

B0h7

Erase Fail Count Worst Die

Erase Fail Count (Chip)

(SSD) Błędy kasowania na poziomie chipu NAND.

Przyczyny: uszkodzone bloki, przegrzewanie, starzenie.

177

B1 | B1h7

Wear Leveling Count (Chip)

(SSD) Zużycie konkretnego układu NAND.

178

B2h7

Used Reserved Block Count Worst Die

Used Reserved Block Count

(SSD) Liczba użytych bloków zapasowych.

Przyczyny: degradacja NAND, błędy zapisu/odczytu.

179

B3 | B3h7

Used Reserved Block Count (Total)

Reserved Block Count 2

(SSD) Całkowita liczba wykorzystanych bloków zapasowych.

180

B4 | B4h7

Unused Reserved Block Count (SSD Total)

Unused Reserve (Spare) NAND Blocks

(SSD) Pozostałe bloki zapasowe.

181

B5 | B5h7

Program Fail Count (Total)

Program Fail Count 2

Non-4K Aligned Access Count9

Unaligned Access Count9

(SSD) Łączna liczba błędów zapisu.

Przyczyny: degradacja NAND, problemy z kontrolerem.

182

B6 | B6h7

Erase Fail Count (Total)

Erase Fail Count 2

(SSD) Łączna liczba błędów kasowania.

Przyczyny: starzenie NAND, przegrzewanie.

183

B7 | B7h7

Runtime Bad Count

SATA Interface Downshift

Kontroler obniżył prędkość SATA z powodu błędów.

Przyczyny: uszkodzony kabel SATA, problemy z portem, niestabilne zasilanie, błędy kontrolera.

184

B8 | B8h7

End-to-End Error

End to End Error data path Error Count

Error Correction Count

Błędy integralności danych między kontrolerem a buforem.

Przyczyny: uszkodzona pamięć cache, problemy z kontrolerem, błędy firmware, niestabilne zasilanie.

185
219

B9
DB

Head Stability3

Head Stability Alt

Stabilność pracy głowicy.

Przyczyny: wibracje, niewyważenie talerzy, uszkodzenie głowicy, problemy z servo.

186

BA

Induced Op-Vibration Detection3

Wykryte wibracje wpływające na pracę dysku.

Przyczyny: drgania obudowy, inne dyski, wentylatory, uszkodzone łożysko.

187

BB | BBh7

Reported Uncorrectable Errors

Uncorrectable Error Count

Błędy, których nie udało się skorygować.

Przyczyny: uszkodzone komórki NAND, błędy ECC, problemy z kontrolerem, niestabilne zasilanie, uszkodzona elektronika.

188

BC

Command Timeout

Command Timeout Count

Zbyt długie czasy odpowiedzi dysku.

Przyczyny: bad sektory, problemy z kablem SATA, przeciążenie kontrolera, błędy firmware, zbyt wysoka temperatura.

189

BD

High Fly Writes4

Factory Bad Block Count9

Głowica pisze zbyt wysoko nad powierzchnią.

Przyczyny: zanieczyszczenia, problemy z servo, przegrzewanie, uszkodzenie głowicy.

190

BE

Airflow Temperature3

Temperatura przepływu powietrza wokół dysku.

Przyczyny: słaba wentylacja, wysoka temperatura obudowy, zbyt bliskie ułożenie dysków, kurz, uszkodzony wentylator.

191

BF

G-Sense Error Rate

Wstrząsy i uderzenia podczas pracy.

Przyczyny: upadki, przenoszenie laptopa w trakcie pracy, wibracje.

192
218

C0
DA

Power-Off Retract Count

Head Retract Cycle Count

Unexpected Power Loss Count

Number of CRC Error

Awaryjne parkowanie głowicy przy zaniku zasilania.

Przyczyny: niestabilne zasilanie, zaniki zasilania, odłączanie dysku, uszkodzony kabel, problemy z PCB.

193
215
225

C1
D7
E1

Load/Unload Cycle Count

Liczba cykli parkowania/wyparkowania głowicy ze strefy parkowania (Landing Zone).

Przyczyny: agresywne APM, częste usypianie dysku, zużycie mechaniczne.

194
231

C2 | C2h7
E7

Temperature5

HDA Temperature5

Enclosure Temperature

Drive Temperature

Temperatura wewnętrzna dysku.

Przyczyny: przegrzewanie elektroniki, wysoka temperatura otoczenia, zbyt duże obciążenie, problemy z łożyskiem (HDD), degradacja NAND (SSD), throttling termiczny.

195

C3 | C3h7

Hardware ECC Recovered

ECC Error Rate

On-the-Fly ECC

ECC On-the-Fly Count

Uncorrectable Error Count

Cumulative Corrected ECC9

Błędy korygowane przez ECC.

Przyczyny: słaby sygnał głowicy, degradacja powierzchni, zużycie NAND.

196

C4 | C4h7

Reallocation Event Count

Kolejne próby przenoszenia sektorów.

Przyczyny: narastająca degradacja powierzchni, błędy ECC, fizyczne uszkodzenia talerza lub NAND.

197

C5 | C5h7

Current Pending Sector Count

Current Pending ECC Count

Pending Sector Count

Sektory oczekujące na remap.

Przyczyny: niestabilne odczyty, uszkodzenia powierzchni, problemy z głowicą, błędy ECC, wahania napięcia.

198

C6 | C6h7

Uncorrectable Sector Count

SMART Off-Line Scan Uncorrectable Sector Count

SMART Offline Scan Uncorrectable Error Count

Sektory niekorygowalne nawet w trybie offline.

Przyczyny: trwałe uszkodzenia fizyczne, degradacja NAND, błędy kontrolera.

199

C7 | C7h7

UltraDMA CRC Error Count

Ultra DMA CRC Error Rate9

CRC Error Count

Błędy transmisji danych między dyskiem a kontrolerem.

Przyczyny: uszkodzony kabel SATA, zakłócenia, problemy z portem, niestabilne zasilanie.

200

C8

Write Error Rate

Multi Zone Error Rate

Błędy zapisu/odczytu w wielu strefach.

Przyczyny: problemy z powierzchnią talerza, głowicą, interferencje, uszkodzenia elektroniki.

201

C9 | C9h7

Soft Read Error Rate

Off-track Errors Mount

Uncorrectable Read Error Rate

Błędy miękkie wymagające korekcji ECC.

Przyczyny: zużycie powierzchni, słaby sygnał głowicy, degradacja NAND, zakłócenia.

202

CA | CAh7

Data Address Mark Errors

SSD Mode Status

Percent Lifetime Used

Percent Lifetime Remaining9

Błędy znaczników adresowych na powierzchni talerza.

Przyczyny: uszkodzenia powierzchni, problemy z głowicą, interferencje, degradacja sygnału.

203

CB

Run Out Cancel

ECC Errors Count

Anulowane operacje zapisu/odczytu.

Przyczyny: błędy bufora, problemy z kontrolerem, przeciążenie firmware, błędy transmisji SATA, degradacja NAND, zbyt wysoka temperatura.

204

CC | CCh7

Soft ECC Correction

Soft ECC Correction Rate

Korekcje miękkie ECC.

Przyczyny: słaby sygnał z głowicy (HDD), zużycie NAND (SSD), zakłócenia transmisji, problemy z elektroniką, niestabilne zasilanie.

205

CD

Thermal Asperity Rate (TAR)

Błędy odczytu spowodowane lokalnymi punktami przegrzania na powierzchni talerza lub głowicy.

Przyczyny: przegrzewanie głowicy, zanieczyszczenia, mikroprzypalenia powierzchni, niestabilny sygnał, problemy z servo.

206

CE | CEh7

Flying Height

Write Error Rate

Wysokość lotu głowicy nad talerzem.

Przyczyny: zanieczyszczenia, przegrzewanie, uszkodzenie głowicy, problemy z servo.

207

CF

Spin Current

Spin High Current

Zbyt wysoki prąd wymagany do utrzymania obrotów.

Przyczyny: tarcie w łożysku, uszkodzenie silnika, deformacja talerzy, opory mechaniczne, problemy z PCB.

208

D0

Spin Buzzes Count

Spin Buzz

„Bzyczenie” podczas startu/obrotów.

Przyczyny: trudności z rozpędzeniem talerzy, zacinanie się silnika, niewyważenie talerzy, uszkodzenie łożyska, skutki wstrząsu lub upadku.

209

D1

Offline Seek Performance

Wydajność pozycjonowania głowicy w trybie offline.

Przyczyny: zużycie mechaniki, problemy z servo, wibracje, przegrzewanie.

210

D2 | D2h7

Vibration During Read

Successful RAIN Recovery Count9

Ilość odnotowanych wibracji podczas odczytu danych, u niektórych producentów alternatywa dla 220.

Przyczyny: wstrząsy, upadki, deformacja obudowy, rozszerzalność termiczna.

211

D3

Vibration During Write

Ilość odnotowanych wibracji podczas zapisu danych.

Przyczyny: wstrząsy, drgania, upadki.

212

D4

Shock During Write

Loaded Hours

Ilość odnotowanych zdarzeń związanych z przeciążeniem dysku na wskutek wstrząsu podczas zapisu lub czas pracy głowicy w stanie aktywnym.

Przyczyny: intensywne użycie, zużycie mechaniczne, wysoka temperatura.

213

D5

Load/Unload Retry Count

Ponowne próby parkowania głowicy.

Przyczyny: problemy z rampą, zużycie mechaniki, zanieczyszczenia.

214

D6

Load Friction

Zwiększone tarcie przy parkowaniu głowicy.

Przyczyny: zużycie rampy, zanieczyszczenia, uszkodzenie mechaniczne.

216

D8

Load-in Time

Czas potrzebny na ustawienie głowicy w pozycji roboczej.

Przyczyny: problemy z servo, tarcie, zużycie mechaniki.

217

D9

Torque Amplification Count

Problemy z momentem obrotowym silnika.

Przyczyny: zużyte łożysko, opory mechaniczne, uszkodzenie silnika.

220

DC

Disk Shift

Przesunięcie talerzy względem osi.

Przyczyny: upadek, wstrząs, deformacja obudowy, problemy termiczne, uszkodzenie mechaniczne.

221

DD

G-Sense Error Rate

Wstrząsy i uderzenia podczas pracy.

222

DE

Loaded Hours

Czas pracy głowicy w stanie aktywnym.

223

DF

Load/Unload Retry Count

Ponowne próby parkowania głowicy.

Przyczyny: zużycie rampy, zanieczyszczenia, problemy z servo.

224

F0

Load Friction

Użycie głowic magnetycznych spowodowane tarciem mechanicznym części dysku. Liczy się tylko czas, gdy głowice były w stanie działania.

226

E2

Load 'In'-time

Load-in Time

Czas ustawienia głowicy w pozycji roboczej.

Przyczyny: Tarcie, zużycie mechaniki, problemy z servo.

227

E3

Torque Amplification Count

Problemy z momentem obrotowym silnika.

Przyczyny: zużyte łożysko, opory mechaniczne.

228

E4

Power-Off Retract Mount

Power-Off Retract Count

Awaryjne parkowania głowicy.

Przyczyny: zaniki zasilania, uszkodzony kabel, problemy z PCB.

230

E6

GMR Head Amplitude

Drive Life Protection Status

Amplituda drgań głowic (GMR-head) w czasie pracy dysku (HDD) lub status ochrony żywotności (SSD).

Przyczyny: przegrzewanie, degradacja NAND, throttling.

231

E7 | E7h7

SSD Life Left

(SSD) Pozostała żywotność.

232

E8

Endurance Remaining

Available Reserved Space

(SSD) Dostępne bloki zapasowe.

Przyczyny: degradacja NAND, błędy zapisu.

233

E9

Media Wearout Indicator

(SSD) Ogólny wskaźnik zużycia nośnika.

234

EAh7

Total Programs

NAND Writes (GiB)

(SSD) Ilość zapisanych danych.

235

EB

Media Wearout Indicator

POR Recovery Count

(SSD) Liczba prób odzyskania stanu kontrolera po nieprawidłowym restarcie zasilania.

Przyczyny: niestabilne zasilanie, nagłe odcięcia napięcia, problem z elektroniką SSD, błędy firmware, uszkodzenia w strukturze FTL, degradacja NAND powodująca niespójności metadanych.

240

F0

Head Flying Hours6

Czas pracy głowicy nad talerzem.

241

F1 | F1h7

Total LBA Written3

GB Written frim Interface

Host Writes

Ilość zapisanych danych.

242

F2 | F2h7

Total LBA Read3

Ilość odczytanych danych.

246

F6 | F6h7

Total Host Sector Writes

Cumulative Host Sectors Written

(SSD) Ilość zapisów hosta.

247

F7 | F7h7

Host Program NAND Pages Count

(SSD) Ilość zapisanych stron NAND.

248

F8 | F8h7

FTL Program NAND Pages Count

(SSD) Ilość zapisów wykonywanych przez FTL.

254

FE

Free Fall Protection

Wykrycie swobodnego spadku.

1 Wysoka wartość jest normą na napędach Seagate.

2 Na nowych dyskach nie można odnaleźć „bad sectorów” ze względu na fakt, że nie są one wykrywane podczas sprawdzania powierzchni dysku twardego. Wszystkie „BS” są ukryte poprzez zastąpienie ich nowymi z zapasowego obszaru. Gdy liczba ponownie przydzielonych sektorów wzrasta to prędkość odczytu/zapisu maleje (głowica dysku musi przesunąć się ponad obszar, w którym są przechowywane zapasowe sektory).

3 Atrybut występujący na dyskach WD.

4 Cecha zastosowana w większości dysków Seagate i niektórych WD.

5 Wysoka wartość jest normą na dyskach Fujitsu.

6 Na dyskach Fujitsu artybut nosi nazwę Transfer Error Rate. Atrybut RAW pokazuje łączny czas resetowania łącznika podczas transferu danych.

7 Oznaczenie specyficzne dla dysków Kingstona.

8 Na dyskach Microna atrybut pokazuje całkowitą liczbę uszkodzonych bloków urządzenia pomniejszoną o liczbę uszkodzonych bloków jednorazowo programowalnych (OTP).

9 Atrybut występuje na dyskach Microna.

Scenariusze awarii

Poniżej tabela powiązań atrybutów oraz ich kombinacji, które analizowane razem tworzą najbardziej prawdopodobną mapę awarii dysków HDD/SSD.

Osobiście najczęściej wykorzystuję kombinację 01+03+05+07+08+10 czyli zestawu, który w praktyce oznacza poważne problemy z mechaniką, powierzchnią talerzy, głowicą, servo oraz rozruchem silnika. To jest jedna z najbardziej jednoznacznych i krytycznych kombinacji dla HDD i może wskazywać na:

  • poważne uszkodzenie mechaniczne HDD (03+07+08+10),
  • degradację powierzchni talerzy (01+05),
  • problemy z głowicą odczytu/zapisu (01+07+08),
  • niestabilne zasilanie (03+10+01),
  • skutki wstrząsu lub upadku (05+07+08+10).
Awaria Powiązane atrybuty Kombinacje atrybutów
Uszkodzenie powierzchni talerzy 01, 05, 197, 198, 200, 201 01+05, 01+05+200, 01+05+197+198
Uszkodzenie głowicy odczytu/zapisu 01, 07, 08, 185, 189, 205 07+08, 01+07+08, 01+03+05+07+08+10
Uszkodzenie serwomechanizmu (servo) 07, 08, 185, 209 07+08, 01+07+08
Zużyte lub zatarte łożysko 03, 07, 08, 10, 207, 208, 217 03+207+208, 01+03+05+07+08+10
Problemy z silnikiem talerzy (spindle motor) 03, 10, 207, 208, 217 03+207+208, 03+10, 01+03+10
Niewyważenie talerzy / przesunięcie osi 220, 210, 208 03+207+208, 01+05+220
Niestabilne zasilanie 184, 188, 203, 204, 195, 235 187+203+204, 01+184+188, 235
Problemy z kablem SATA / portem / interfejsem 168, 199, 203, 204 168+192+193, 187+203+204
Awaryjne parkowanie głowicy 04, 193, 212, 213 04+12, 168+192+193
Przegrzewanie dysku 190, 194, 205 190+194, 190+194+205, 205
Błędy FTL / metadanych SSD 174, 235, 232, 233 235
Uszkodzenie firmware dysku 184, 188, 203, 204, 235 187+203+204, 235
Skutki wstrząsu, upadku, drgania 191, 221, 254, 220, 208 03+207+208, 01+05+220
Starzenie i naturalna degradacja dysku 09, 212, 240 09+228, 04+09+10+12

Self-Monitoring

Podczas pracy dysk twardy jest na bieżąco monitorowany przez system S.M.A.R.T., który śledzi jego kluczowe parametry, z których każdy może przyjmować różne stany:

  1. Pre-failure warranty attribute (PW) - warunek przed awaryjny, może uchronić od utraty wielu danych.
  2. Online collection attribute (OC) - wartości są obliczane podczas pracy dysku.
  3. Performance attribute (PE) - pogorszenie spowodowane zużyciem lub wiekiem dysku.
  4. Error rate attribute (ER) - parametr częstości pomiaru błędów.
  5. Error count attribute (EC) - parametr ilości zmierzonych błędów.
  6. Self-preserving attribute (SP) - parametr, który jest automatycznie ustawiany podczas testu S.M.A.R.T.

Dodatkowe informacje

0 komentarzy

Szybki kontakt

Masz pytania? Napisz